Het persen en uitdrukken van pennen en paspennen is een axiale bewerking waarbij passing, uitlijning, ondersteuning en krachtopbouw direct bepalen of de montage of demontage zonder structurele schade kan worden uitgevoerd.
Pennen en paspennen kunnen aanzienlijk klemmen door interferentie, vervorming of corrosie. De persbewerking moet daarom volledig lineair en reproduceerbaar verlopen. Een hydraulische werkplaatspers is toepasbaar wanneer de technische randvoorwaarden aantoonbaar binnen het werkgebied van de pers vallen.
Deze pagina beschrijft wanneer het persen en uitdrukken van pennen en paspennen binnen dit toepassingsbereik valt – en wanneer niet.
Wanneer is een hydraulische werkplaatspers geschikt?
Een hydraulische werkplaatspers is toepasbaar voor het persen en uitdrukken van pennen en paspennen wanneer aan de volgende Een hydraulische werkplaatspers is geschikt wanneer:
- de pen volledig axiaal geperst of uitgedrukt kan worden, zonder rotatie of slagbelasting
- de perskracht geleidelijk en controleerbaar wordt opgebouwd
- het omliggende component stabiel, vlak en volledig kan worden ondersteund
- de krachtinleiding exact centraal op de pen plaatsvindt
- de passing voorspelbaar is en binnen een reproduceerbare krachtband valt
Wanneer één of meerdere van deze voorwaarden niet kunnen worden geborgd, valt de bewerking buiten het beoogde toepassingsbereik.
Technische aandachtspunten bij pennen en paspennen
Perskracht en krachtopbouw
De benodigde perskracht wordt bepaald door:
- diameter van pen of paspen
- interferentie (Δd)
- contactlengte
- materiaalcombinatie
- oppervlakteruwheid van pen en boorgat
Belangrijk bij de krachtopbouw:
- kracht moet stapsgewijs worden opgebouwd om piekbelasting te vermijden
- iedere abrupte weerstandstoename moet worden geïnterpreteerd als indicatie voor vastvreten, corrosie of scheefstand
- de krachtcurve moet constant worden gevolgd, vooral bij lange passingen
Bij corrosie ontstaat microverankering over de volledige contactlengte. De pen beweegt pas nadat de adhesiegrens wordt doorbroken, wat een plotselinge krachtval kan veroorzaken die schade aan omliggende delen kan inleiden.
Passing, uitlijning en ondersteuning
Een stabiele persbewerking vereist:
- exacte axiale uitlijning vanaf de eerste millimeters van de slag
- centrale belasting van de pen, zonder radiale component
- volledige ondersteuning van het huis- of naafdeel om vervorming te voorkomen
- vermijden van zijdelingse belasting die boorgaten ovaal of conisch kan trekken
Scheefstand van slechts enkele tienden millimeters leidt tot een asymmetrisch krachtprofiel, waardoor boorgaten lokaal worden opgeruimd of vervormen. De schade wordt vaak pas zichtbaar na demontage.
Constructieve eisen aan de pers
Een geschikte hydraulische werkplaatspers beschikt over:
- een stijf frame met minimale laterale doorbuiging
- een lineaire slaggeleiding die constante geometrie garandeert
- drukstukken die exact over de pen of paspen centreren
- een vlak, stabiel werkvlak voor ondersteuning van het omliggende component
- voldoende massa om schokbelasting en microtrillingen te dempen
Wanneer het frame meer dan 0,3–0,5 mm zijdelings doorbuigt, ontstaan laterale krachtcomponenten die pennen doen kantelen en boorgaten beschadigen.
Wat in de praktijk vaak wordt onderschat
- vastzittende pennen door corrosie of plastische vervorming
- afwijkingen in passing door eerdere montagebelasting
- boorgatschade door minimale scheefstand
- krachtpieken door te snelle bediening
- gebrekkige ondersteuning van huis- of asdelen
- grote variatie in demontagekracht bij ogenschijnlijk identieke componenten
Deze factoren bepalen of de bewerking maatvast en schadevrij kan worden uitgevoerd.
Typische bewerkingen binnen deze toepassing
- inpersen van paspennen in assen, naven en koppelingselementen
- uitdrukken van borgpennen en paspennen bij revisie
- demontage van klemzittingen in machineonderdelen
- onderhoud aan mechanische verbindingen
- seriematige montage en demontage in werkplaatsomgevingen
Deze opsomming beschrijft de aard van de bewerking, niet de geschiktheid van een specifiek model.
Relatie tot persklassen (HD-programma)
De classificatie binnen het HD-programma wordt bepaald door diameter, interferentie, contactlengte, constructiestijfheid en krachtprofiel.
Lichte hydraulische werkplaatspersen (20-60 ton)
Toepasbaar voor:
- kleinere pennen en paspennen
- korte passingen
- lage tot middelmatige interferentie
- componenten die eenvoudig lineair kunnen worden ondersteund
Middelzware hydraulische werkplaatspersen (80-160 ton)
Toepasbaar voor:
- gangbare pen- en paspenafmetingen
- stabiele huis- en asconstructies
- reproduceerbare krachtopbouw bij standaard revisie- en onderhoudswerk
Zware hydraulische werkplaatspersen (180-500 ton)
Toepasbaar voor:
- grotere diameters
- lange passingen
- hoge interferentie
- situaties waarin maximale frame- en geleidingsstijfheid noodzakelijk is
De juiste persklasse wordt bepaald door krachtprofiel en montagecondities – niet door tonnage alleen.
Wanneer is een werkplaatspers niet passend?
Een werkplaatspers is niet geschikt wanneer:
- de pen vastzit door zware corrosie of plastische vervorming
- rotatie, slagbelasting of thermische technieken vereist zijn
- het omliggende component niet volledig en stabiel kan worden ondersteund
- de passing sterk varieert of onbekend is
- structurele schade aan boorgaten of componenten niet kan worden uitgesloten
Vervolg binnen de site
Op basis van deze toepassing kan worden doorverwezen naar:
- de relevante persklassen binnen het HD-programma
- de beschikbare standaardmodellen
Voor toepassingen die buiten deze randvoorwaarden vallen, wordt verwezen naar het engineering- en maatwerktraject, waarin niet-standaard geometrieën en complexe passingen technisch kunnen worden beoordeeld.
Technische beoordeling aanvragen
Wanneer het persen of uitdrukken van pennen en paspennen binnen de beschreven technische randvoorwaarden valt, kan een technische beoordeling worden aangevraagd om de toepassing binnen de juiste persklasse te positioneren.