Het persen van tandwielen en poelies op assen is een axiale montagebewerking waarbij passing, uitlijning, krachtverloop en ondersteuning direct bepalen of de constructie maatvast en functioneel blijft.
Tandwielen en poelies zijn gevoelig voor scheefstand, puntbelasting en lokale vervorming van zowel naaf als as. De persbewerking moet lineair, gecontroleerd en reproduceerbaar verlopen. Een hydraulische werkplaatspers is toepasbaar wanneer de bewerking aantoonbaar binnen de technische randvoorwaarden van de pers en de componentgeometrie valt.
Deze pagina beschrijft wanneer montage van tandwielen en poelies binnen dit toepassingsbereik valt – en wanneer niet.
Wanneer is een hydraulische werkplaatspers geschikt?
Een hydraulische werkplaatspers is geschikt wanneer:
- de montage volledig axiaal verloopt, zonder rotatie of slagbelasting
- de perskracht geleidelijk en controleerbaar wordt opgebouwd
- het tandwiel of de poelie rechtlijnig op de as wordt geleid zonder kanteling
- de as voldoende over de lengte wordt ondersteund om doorbuiging te voorkomen
- krachtinleiding uitsluitend via de naaf plaatsvindt
- de interferentiepassing voorspelbaar is en binnen een reproduceerbare krachtband valt
Wanneer aan één of meerdere van deze voorwaarden niet kan worden voldaan, valt de bewerking buiten het beoogde gebruik van een werkplaatspers.
Technische aandachtspunten bij tandwielen en poelies
Perskracht en krachtopbouw
De benodigde perskracht wordt bepaald door:
- interferentie (Δd)
- asdiameter
- naaflengte
- materiaalcombinatie
- oppervlakteruwheid
- tolerantieconditionering
Eisen aan de krachtopbouw:
Een minimale scheefstand veroorzaakt een asymmetrisch drukprofiel waardoor de naaf vervormt en de passing lokaal verklemt. Dit leidt soms tot een plotselinge krachtpiek die de as zijdelings belast.
Passing, uitlijning en ondersteuning
Een stabiele montage vereist:
- exacte axiale uitlijning vóór het opbouwen van kracht
- krachtinleiding uitsluitend via de naaf, nooit via tanden of riemloopvlakken
- volledige, stijve ondersteuning van de as om knikken of buiging te voorkomen
- gebruik van geleidehulzen of opnamebussen die het naafprofiel exact volgen
- afwezigheid van zijdelingse krachtcomponenten
Zelfs geringe asbuiging beïnvloedt de eerste millimeters van de slag. Die afwijking bepaalt het latere tandwielspoor of de riemloop, en kan leiden tot blijvende concentrische afwijkingen.
Constructieve eisen aan de pers
Een geschikte werkplaatspers beschikt over:
- een stijf frame dat laterale doorbuiging minimaliseert
- een lineaire slaggeleiding met constante geometrie
- drukstukken die exact over de naafdiameter dragen
- een vlak en torsiestijf werkvlak voor asondersteuning
- voldoende massa om microtrillingen en krachtpieken te dempen
Frameflex groter dan 0,3–0,5 mm introduceert een laterale krachtcomponent. Hierdoor wijkt de naaf van de as af, wat leidt tot scheefstand in het aandrijflijnprofiel.
Wat in de praktijk vaak wordt onderschat
- gevoeligheid van tandwielen voor minimale scheefdruk
- schade door krachtinleiding op tanden, velgen of riemloopvlakken
- asbuiging door onvoldoende ondersteuning
- relevante variatie in passing door temperatuur, slijtage of toleranties
- krachtpieken door te snelle bediening
- onregelmatige krachtcurve door vervuiling of microvervorming van zittingen
Deze factoren bepalen of het eindresultaat binnen concentriciteits- en maatvoeringstoleranties blijft.
Typische bewerkingen binnen deze toepassing
- inpersen van tandwielen op aandrijfassen
- montage van poelies op motor- en transmissieassen
- revisiewerk aan mechanische overbrengingen
- onderhoudsbewerkingen in industriële aandrijflijnen
- seriematige montage in assemblage- en werkplaatsomgevingen
Deze lijst beschrijft het bewerkingstype; niet de geschiktheid van een specifiek persmodel.
Relatie tot persklassen (HD-programma)
De classificatie binnen het HD-programma wordt bepaald door passing, asdiameter, naaflengte, interferentie en de benodigde krachtband.
Lichte hydraulische werkplaatspersen (20-60 ton)
Toepasbaar voor:
- kleinere tandwielen en poelies
- korte naven
- lage tot middelmatige interferentie
- configuraties waarin assen eenvoudig axiaal kunnen worden ondersteund
Middelzware hydraulische werkplaatspersen (80-160 ton)
Toepasbaar voor:
- gangbare tandwiel- en poelieafmetingen
- assen met stabiele geometrie
- gecontroleerde en reproduceerbare perskrachten
- standaard werkplaats- en revisiewerk
Zware hydraulische werkplaatspersen (180-500 ton)
Toepasbaar voor:
- grote tandwielen en poelies
- lange naven
- hoge interferentie
- situaties waarin maximale frame- en geleidingsstijfheid noodzakelijk is
De juiste persklasse wordt bepaald door montagecondities en krachtprofiel – niet door tonnage alleen.
Wanneer is een werkplaatspers niet passend?
Een werkplaatspers is niet geschikt wanneer:
- rotatie of thermische montage noodzakelijk is
- de as niet volledig en stabiel kan worden ondersteund
- de passing sterk varieert of onvoorspelbaar is
- krachtinleiding niet exclusief via de naaf kan plaatsvinden
- scheefstand constructief niet kan worden uitgesloten
structurele schade aan naaf, as of tanden niet kan worden uitgesloten
Vervolg binnen de site
Op basis van deze toepassing kan worden doorverwezen naar:
- de relevante persklassen binnen het HD-programma
- de beschikbare standaardmodellen
Voor bewerkingen die buiten deze randvoorwaarden vallen, wordt verwezen naar het afzonderlijke engineering- en maatwerktraject waarin afwijkende componentgeometrieën en kritische montagecondities kunnen worden beoordeeld.
Technische beoordeling aanvragen
Wanneer de montage van tandwielen en poelies binnen de beschreven technische randvoorwaarden valt, kan een technische beoordeling worden aangevraagd om de toepassing binnen de juiste persklasse te positioneren.